„Zielone migdały, czyli po co światu Kurdowie” Paweł Smoleński

IMG_1658„Zielone migdały,

czyli po co światu Kurdowie”

Paweł Smoleński

 

Wydawnictwo Czarne

Wołowiec 2016

 

Paweł Smoleński zyskał moją sympatię już dzięki swoim książkom o Izraelu. Teraz trafił z tematem, który od pewnego czasu mnie interesuje. Kurdowie są dla mnie zagadką, wiem o nich mało, a ostatnio wydaje się, że znaleźli się w samym środku dziejowej zawieruchy. Smoleńskiemu udało się nieco przybliżyć najnowszą historię Kurdów, opowiedzieć o ich mentalności i aspiracjach.

Początek książki wydał mi się chaotyczny, chwilami gubiłam się w którym dokładnie roku dzieją się opisywane przez autora historie, ale w kolejnych rozdziałach ten problem nieco mniej irytuje.

Reporter przedstawia nam wydarzenia w mieście Halabdża w 1988 roku. To właśnie tam użyto broni chemicznej, Saddam Husajn zlecił to zadanie osobie znanej potem jako Chemiczny Ali, zginęło 5 tysięcy ludzi. W ogóle rok 1988 był wyjątkowo smutny dla mieszkańców tamtych rejonów, na Kurdach dokonano ludobójstwa na wiele sposobów, poza bronią masowego rażenia były też masowe rozstrzeliwania całych wiosek. Według szacunków życia pozbawiono tylko w tym jednym roku 182 tysiące Kurdów, szkoda, że świat nie pamięta o tych ofiarach.

Inny wątek poruszony przez Smoleńskiego, to opis czasów zaraz po zakończeniu działań wojennych, w Kurdystanie zaczęli pojawiać się bogaci Arabowie, oferowali pomoc, budowali szpitale, dawali jedzenie. W zamian oczekiwali przyjęcia ich zasad wyznawania islamu. Kurdowie przez chwilę pozwalali im sobie ‚pomagać’, ale szybko przekonali się, że szariat jest nie dla nich i Arabów przegonili. Z opisów autora można wywnioskować, że Kurdowie wyznają islam w sposób najbardziej przyjazny, jaki można sobie wyobrazić, nie szykanują mieszkających u nich chrześcijan, nie dążą do narzucania państwu zasad religii. Od 2005 roku do 2012 roku starali się utworzyć z gruzów kraj na wzorzec zachodni, z wolnymi wyborami, prawami kobiet, nadrzędnością prawa świeckiego. Nie było to łatwe, bo istniały dawne przyzwyczajenia, zależności klanowe wpływały na decyzje urzędników. Jeśli chodzi o równouprawnienie, to droga od teorii do praktyki okazała się wyboista, trzeba było pokonać problemy takie jak rytualne okaleczanie kobiet. Obrzezanie uznano za przestępstwo, ale to nie wszystkich przekonało o niewłaściwości tej praktyki. Kolejny bolesny temat to zabójstwa honorowe, wiele kobiet przyznawało, że nie potrafią dostatecznie oprzeć się patriarchalnej tradycji i są zbyt uległe, aby walczyć o swoje prawa we własnych domach.

Smoleński przedstawia jeszcze inne poruszające fakty z historii Kurdystanu, poznajemy przyjaciół autora i jego przewodników po tym odległym miejscu. Obraz jaki się rysuje jest w pewnym sensie nadzieją, że kraj islamski może być postępowy, może adaptować europejskie wzorce. Z drugiej strony mamy wizję Bliskiego Wschodu, czyli otoczenia Kurdystanu, które już tak przyjemne nie jest. Te opowieści o krajach ościennych niosą trwogę, są trudne do wyobrażenia dla Europejczyka i całkowicie przeciwne naszym wartościom. Ta trwoga jest w nas chyba największa, kiedy bardziej zbliżamy się do obecnych czasów i swoją złowrogą paszczę pokazuję Isis…

 

Książka dla osób zainteresowanych tematyką wschodnią. Momentami czyta się ją doskonale, chwilami jakby czegoś brakowało. Moim zdaniem autor za często zakłada, że wiemy o którym czasie z historii Kurdystanu pisze, mnie potrzeba dokładniejszych odnośników do dat, zwłaszcza, że wydarzenia nie są opisywane chronologicznie.

Poza tym po przeczytaniu czułam pewien niedosyt, liczę na jakieś uzupełnienie od autora. Kurdystan ma wyjątkową historię, jest oazą na tle regionu, nadzieją na Bliski Wschód nie odbiegający mentalnie od Europy. Smoleński tam był, poznał go i, dla mnie, mógłby napisać o nim jeszcze. Może jeśli takich głosów będzie więcej, to autor rozważy rozszerzone wydanie?

Według mnie to wartościowa książka, jedna z niewielu o niezwykłym narodzie Kurdyjskim.

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *